Chấn thương
trong BÓNG ĐÁ
Sưu Tầm: Nguuễn Thế Anh
Trường THCS Thị Trấn Đông triều - Quảng Ninh
ĐẠI CƯƠNG
Thể thao - bóng đá phát triển nhiều người tham gia số chấn thương tăng
Môn vận động - có tính đối kháng CT nhiều
Tính đặc thù thường gặp CT chân, ít gặp ở lưng và tay, hiếm gặp CT cổ
Xử trí đúng, sớm phục hồi nhanh, trở lại thi đấu
ĐẠI CƯƠNG
MỘT SỐ PHA NGUY HIỂM !
CHẤN THƯƠNG PHẦN MỀM
ĐỘ I
Nhẹ: dây chằng (gân, cơ) bị kéo giãn, số lượng sợi bị rách ? 25%
Dấu hiệu: Sưng đau nhẹ, không giới hạn vận độ�ng cơ - khớp, nhưng đau tăng lên khi ấn vào vùng tổn thương
CHẤN THƯƠNG PHẦN MỀM
ĐỘ II
Trung bình: dây chằng, (gân, cơ) bị rách từ 25% đến 75% bó sợi
Dấu hiệu: Có thể nghe tiếng "bực" hay "rắc" tại chỗ bị thương. Sau đó đau dữ dội, sưng - bầm nhiều, giới hạn vận động khớp (cơ bắp). Khớp có thể bị mất vững
CHẤN THƯƠNG PHẦN MỀM
ĐỘ III
Nặng: đứt hoàn toàn số lượng sợi dây chằng (gân, cơ)
Dấu hiệu: Có các dấu hiệu của độ II nhưng trầm trọng hơn, cơ bị mất liên tục có thể cảm thấy khi sờ dưới da, khớp sưng nhiều, mất vững và có thể bị trật khớp
BẠN CẦN LÀM GÌ ?
1. NGHỈ NGƠI: (R - REST)
Nghỉ chơi ngay lập tức sau chấn thương, có thể giữ bất động vùng bị thương bằng nẹp cố định trong 24 - 72 giờ đầu
2. CHƯỜM LẠNH: (I - ICE)
Giúp giảm chảy máu bên trong, giảm sưng, giảm viêm cấp tính
Cách làm: túi chườm lạnh hoặc đá đập nhuyễn bỏ vào bao nylon rồi bọc một khăn ướt bên ngoài (không nên chườm đá lạnh trực tiếp lên da có thể làm phỏng lạnh)
BẠN CẦN LÀM GÌ ?
2. CHƯỜM LẠNH: (I - ICE)
Thời gian: 10-15 phút, lặp lại nhiều lần cách 30-45 phút. Chườm quá lâu có thể gây phỏng lạnh. Thực hiện trong 24-72 giờ đầu sau chấn thương
BẠN CẦN LÀM GÌ ?
3. BĂNG ÉP: (C - COMPRESSION)
Mục đích: làm giảm chảy máu, giảm sưng, có thể làm cùng lúc với chườm lạnh hoặc không có chườm lạnh
Cách làm: sử dụng băng thun quấn dưới vùng bị tổn thương khoảng 5-10 cm quấn lên trên vùng tổn thương
BẠN CẦN LÀM GÌ ?
3. BĂNG ÉP: (C - COMPRESSION)
Chú ý: Những vòng đầu quấn hơi chặt sau đó lõng dần. Không nên quấn quá chặt có thể chèn ép mạch máu thần kinh
BẠN CẦN LÀM GÌ ?
4. KÊ CAO CHI CHẤN THƯƠNG (E - ELEVATION)
Giúp máu trở về tim tốt hơn, làm giảm sưng và viêm (nhất là đối với chi dưới)
Có thể nằm kê cao chân 10-15 cm trong 24-72 giờ đầu
BẠN CẦN LÀM GÌ ?
CÁC ĐIỀU CẦN TRÁNH
Xoa bóp, kéo nắn bừa bãi
48-72 giờ đầu tuyệt đối không nên xoa bóp các loại thuốc thoa có chứa tinh dầu gây nóng
CÁC ĐIỀU CẦN TRÁNH
Hậu quả:
Làm giãn mạch ? tăng chảy máu ? làm tăng sưng bầm, phù nề ? đau tăng lên, hiện tượng viêm kéo dài, chấn thương lâu lành, dễ bị xơ chai mô bị thương ? mô bị thương lành sẹo xấu ? dễ bị tái phát
Gây viêm, phỏng, dị ứng da nếu lạm dụng
PHÂN LOẠI TỔN THƯƠNG
NHẸ:
Hoạt động không bị ảnh hưởng
Đau chỉ xuất hiện sau khi tập
Thường vùng bị tổn thương không tăng cảm giác
Không sưng hoặc rất ít - Không đỏ đau
PHÂN LOẠI TỔN THƯƠNG
XỬ TRÍ:
Sửa chữa lại thời khóa biểu tập luyện
Tập hỗ trợ để chống stress
RICE, thuốc giảm đau
Từng bước hồi phục hoạt động hoàn toàn
PHÂN LOẠI TỔN THƯƠNG
TRUNG BÌNH:
Hoạt động bị ảnh hưởng phần nào
Đau trước và sau khi hoạt động
Vùng bị tổn thương tăng cảm giác khi sờ
Sưng vừa phải - Đỏ da ít
PHÂN LOẠI TỔN THƯƠNG
XỬ TRÍ:
Nghỉ ngơi vùng bị tổn thương
Bài tập hỗ trợ để chống stress
RICE và thuốc giảm đau kháng viêm
Từng bước trở lại hoạt động hoàn toàn
PHÂN LOẠI TỔN THƯƠNG
NẶNG:
Đau trước, trong và sau khi tập
Đau ảnh hưởng đến vận động nhiều
Các vận động bình thường trong ngày cũng gây đau
Đau tăng nhiều khi ấn lên vùng bị tổn thương - Sưng nề - Đỏ đau
PHÂN LOẠI TỔN THƯƠNG
XỬ TRÍ:
Ngưng ngay các vận động thể thao
Gặp các bác sĩ chuyên khoa
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
I. TỔN THƯƠNG DÂY CHẰNG Ở GỐI
DC có tác dụng giữ vững khớp gối, gồm:
DC chéo trước: x. quyển không trật ra trước
DC chéo sau: x. quyển không trật ra sau
DC bên trong - DC bên ngoài: giữ chặt mặt trong và ngoài khớp gối
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
I. TỔN THƯƠNG DÂY CHẰNG Ở GỐI
Khớp gối nhìn từ trước
Khớp gối nhìn từ sau
DCCT
DCCS
DCBT
DCBN
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
I. TỔN THƯƠNG DÂY CHẰNG Ở GỐI
Cơ chế chấn thương
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
I. TỔN THƯƠNG DÂY CHẰNG Ở GỐI
Phẫu thuật nội soi tái tạo DCCT:
Dùng một phần gân bánh chè / gân cơ bán gân
Tập phục hồi 6 tháng
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
I. TỔN THƯƠNG DÂY CHẰNG Ở GỐI
Tổn thương DCBT, DCCS: thường ĐT bảo tồn
Tổn thương kết hợp:
DCCT - DCCS
DCCT - DCBT
DCCT - DCBN
CT nhiều DC ? khớp càng mất vững ? tăng nguy cơ lỏng khớp mãn tính
Gối mất vững
Cần phẫu thuật sớm
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
I. TỔN THƯƠNG DÂY CHẰNG Ở GỐI
Luật FIFA chống va chạm từ phía sau: tránh gây tổn thương DCCT và DCCS
Đơn vị Y Học TDTT - Hội Y Học TDTT TPHCM đã áp dụng kỹ thuật nội soi ĐT đứt dây chằng cho VĐV
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
II. TỔN THƯƠNG SỤN CHÊM GỐI
Hay gặp nhất ở cầu thủ bóng đá
Giảm lực chấn động ? giữ vững gối
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
II. TỔN THƯƠNG SỤN CHÊM GỐI
Gối xoay vặn quá độ
Gối gập duỗi quá độ

Rách sụn chêm trong thường gấp 5 lần sụn chêm ngoài
Sụn chêm
dập - bể - rách - tróc
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
II. TỔN THƯƠNG SỤN CHÊM GỐI
Điều trị - chẩn đoán bằng nội soi
Tập phục hồi 6-12 tuần
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
III. TỔN THƯƠNG SỤN KHỚP GỐI
Sụn khớp bao phủ đầu x.đùi và x.chày
Trơn láng ? gối cử động nhẹ nhàng
Giảm chấn, phân bố lực đè ép mặt khớp
Tổn thương sụn khớp thường kết hợp tổn thương DCCT & sụn chêm, chiếm 20-30% trường hợp lỏng gối mãn tính
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
III. TỔN THƯƠNG SỤN KHỚP GỐI
Nguyên nhân:
Lực bên ngoài tác động mặt khớp quá nhanh
Gối xoay & chịu sức nặng lớn
Nặng: bể xương dưới sụn
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
III. TỔN THƯƠNG SỤN KHỚP GỐI
Triệu chứng: đau khi cử động, chịu sức nặng ở gối - sưng - kẹt khớp
Mảnh sụn vỡ nhỏ 1-2 cm2 ? cắt bỏ
Tập phục hồi cả năm
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
IV. CHẤN THƯƠNG CỔ CHÂN
Do lật bàn chân
Giày không phù hợp chân hay mặt sân
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
IV. CHẤN THƯƠNG CỔ CHÂN
Hình thức:
Tổ thương bong gân (dãn dây chằng cổ chân) cấp tính
Viêm hoạt mạc khớp cổ chân
Thoái hóa mặt sụn khớp cổ chân
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
V. CHẤN THƯƠNG BẮP CHÂN
Đau dữ dội 1/3 trên bắp chân, dịu ngay sau 10 p
Cơ chế: đứt vùng tiếp giáp cơ sinh đôi trong
Thường gặp ở người lớn tuổi, khởi động không kỹ
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
VI. CHẤN THƯƠNG CƠ ĐÙI
Cơ tứ đầu đùi phía trước
Cơ hamstring phía sau
Gân cơ khép háng
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
VI. CHẤN THƯƠNG CƠ ĐÙI
Nguyên nhân:
Va chạm trực tiếp
Cầu thủ gắng sức quá mức
Trong cú chuồi - xoạt bóng đột ngột
Cầu thủ khởi động không kỹ
MỘT SỐ CT THƯỜNG GẶP
VII. VIÊM - ĐỨT GÂN GÓT
Thường gặp ở VĐV lớn tuổi, gân gót đã bị thoát hóa
Cố gắng theo banh nên quá tải
PHÒNG NGỪA CHẤN THƯƠNG
Chuẩn bị thể lực tốt
Khởi động kỹ
Dinh dưỡng đầy đủ
Lịch thi đấu phù hợp
Dụng dụ, mặt sân phù hợp
PHÒNG NGỪA CHẤN THƯƠNG
Xử trí đúng CT - điều trị CT cũ phục hồi hoàn toàn trước khi trở lại thi đấu
Giáo dục tinh thần Fairplay
Chuẩn bị trước thi đấu kỹ
KẾT LUẬN
TẬP SỨC MẠNH VÀ SỰ DẺO DAI
LÀ CHÌA KHÓA PHÒNG NGỪA CHẤN THƯƠNG
Trân Trọng Kính Chào
We