Ngày soạn: 9/3/2021
Ngày giảng: 12,13/2021

CHỦ ĐỀ:
SẢN XUẤT RƯỢU ETYLIC
 
1. Tên chủ đề: Sản xuất rượu etylic
2 tiết – Hóa học 9
2. Mô tả chủ đề:
          Rượu Etylic và vấn đề về sức khỏe đang là chủ đề nóng được quan tâm
không chỉ ở Việt Nam mà ở tất cả các quốc gia trên thế giới. Nhiều vấn đề về đảm
bảo an toàn cho sức khỏe và các bệnh lý của con người mắc phải đều có liên quan
nhiều đến rượu. Thông qua chủ đề này học sinh được tìm hiểu về cách sản xuất
rượu etylic trong đời sống từ các nguyên vật liệu sẵn có, cách sử dụng rượu etylic
cho phù hợp. Biện pháp bảo vệ sức khỏe cho bản thân mình và cho gia đình trong
việc sử dụng các loại đồ uống có cồn.
Địa điểm tổ chức: Lớp học và sân trường
Môn học phụ trách chính: môn Hóa học
Bài 38:  Rượu etylic
Bài 42: Cacbohidrat.
3. Mục tiêu:
Sau chủ đề học sinh có khả năng:
- Trình bày được các tính chất hóa học cơ bản của rượu etylic
- Vận dụng được những kiến thức đã học về rượu etylic để tự sản xuất được rượu.
- Đề xuất biện pháp bảo vệ sức khỏe và cách sử dụng đồ uống có cồn hợp lý
- Giải thích được ảnh hưởng về sức khỏe do rượu gây ra
Kỹ năng:
- Tự thiết kế quy trình sản xuất rượu etylic từ các nguồn nguyên vật liệu sẵn có ở
địa phương
- Vận dụng tính chất của rượu để bảo quản rượu cho hợp lý
Phát triển phẩm chất:
- Bảo vệ các loại sản phẩm do người lao động làm ra.
- Có ý thức bảo vệ sức khỏe cho phù hợp
- Vận dụng kiến thức vào thực tế trong việc sử dụng rượu và các loại đồ uống có
cồn một cách hợp lý.
 Về định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực nghiên cứu kiến thức khoa học và thực nghiệm về tính chất hóa học của
rượu etylic.

- Năng lực giải quyết vấn đề, sản xuất được rượu etylic
- Năng lực giao tiếp và hợp tác trong nhóm để thống nhất ý kiến, phương án thiết kế
và phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên để tạo ra sản phẩm
4. Thiết bị:
- Máy chiếu, máy tính
- Mẫu vật thật: Rượu etylic, rượu cái (rượu cái chưa nấu)
5. Tiến trình dạy học:
 
Hoạt động 1.
XÁC ĐỊNH YÊU CẦU SẢN XUẤT RƯỢU ETYLIC
(Tiết 1 - 45 phút)
a. Mục đích:
Sau hoạt động này HS có khả năng:
- Trình bày được các kiến thức cơ bản về rượu etylic
- Nêu được quy trình sản xuất rượu etylic
- Xác định được nhiệm vụ học tập của mình là sản xuất được rượu etylic với các
yêu cầu sau đây:
(1) Nguyên vật liệu để sản xuất rượu etylic lấy từ các nguồn nguyên liệu sẵn có ở
địa phương
(2) Có đủ các thông tin về sản phẩm như: nguyên vật liệu để sản xuất và nguồn
gốc, các phản ứng xảy ra trong quá trình sản xuất rượu, chất lượng sản phẩm làm
ra.
(3) Có sản phẩm sử dụng được, đảm bảo an toàn thực phẩm
- Liệt kê được các tiêu chí đánh giá sản phẩm, từ đó định hướng thiết kế quy trình
sản xuất
b. Nội dung:
          GV trình bày một số thông tin về rượu etylic và các loại đồ uống có cồn, nhu
cầu của cuộc sống hiện nay về vấn đề dinh dưỡng và an toàn thực phẩm. Từ đó giới
thiệu nhiệm vụ của dự án là sản xuất rượu etylic với các yêu cầu sau:
(1) Nguyên vật liệu để sản xuất rượu etylic lấy từ các nguồn nguyên liệu sẵn có ở
địa phương.
(2) Có đủ các thông tin về sản phẩm như: nguyên vật liệu để sản xuất và nguồn
gốc, các phản ứng xảy ra trong quá trình sản xuất rượu, chất lượng sản phẩm làm
ra
(3) Có sản phẩm sử dụng được, đảm bảo an toàn thực phẩm.

          GV cho HS quan sát đoạn phim ngắn về quy trình sản xuất rượu etylic truyền
thống từ các nguồn nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương,  từ đó giúp cho các em
hình thành những ý tưởng riêng cho mình về sản xuất rượu.
          GV thông báo, phân tích và thống nhất với các em học sinh về kế hoạch triển
khai và các tiêu chí đánh giá sản phẩm của các nhóm (Phiếu đánh giá)
c. Dự kiến sản phẩm của học sinh:
- Bản ghi chép kiến thức mới, bản ghi nhận nhiệm vụ, kế hoạch dự án và phân công
công việc cho các thành viên trong nhóm
- Bảng tiêu chí đánh giá sản phẩm
d. Cách thức tổ chức hoạt động:
Bước 1. Đặt vấn đề, chuyển giao nhiệm vụ
          GV nêu câu hỏi đặt vấn đề: Tại sao các loại thức ăn để lâu lại chóng bị hỏng
nhưng nếu ta cho chúng lên men thì chúng không những không bị hỏng mà ta lại
thu được một loại sản phẩm có lợi?
          GV tổng kết, bổ sung và chỉ ra : các loại thức ăn đã chín nếu để lâu ngoài
không khí thì sẽ nhanh chóng bị hỏng do sự xâm nhập của các loại vi khuẩn có hại.
Nhưng nếu chúng ta lên men thì chúng sẽ có sự chuyển hóa từ chất này thành chất
khác, kết quả là ta thu được một loại chất có lợi cho con người
Bước 2. Quan sát video, đọc thông tin khám phá kiến thức
          Giáo viên cho học sinh quan sát video về cách xử lý các sản phẩm từ nguồn
thức ăn thừa trong đó có áp dụng phương pháp lên men rượu. Cho các em quan sát
tiếp video về cách lên men một số loại tinh bột thường gặp trong cuộc sống để sản
xuất rượu cái.
          GV đặt các câu hỏi: có phải tất cả các loại tinh bột đều có thể lên men được
không? Tại sao khi lên men thì sản phẩm thu được có thể bảo quản trong thời gian
dài?
          HS hoạt động cá nhân kết hợp nhóm nhỏ để trả lời câu hỏi
          GV nhận xét – chốt kiến thức: Khi lên men các loại tinh bột đã nấu chín thì
chúng sẽ chuyển hóa thành rượu etylic, sản phẩm này có thể bảo quan được lâu dài
và làm thực phẩm cho con người và một số loài động vật.
Bước 3. Giao nhiệm vụ và xác lập tiêu chí đánh giá sản phẩm
          GV nêu nhiệm vụ: căn cứ vào thông tin quan sát được trên video và dựa vào
các kiến thức thu thập từ thực tế hãy thực hiện dự án “sản xuất rượu etylic”từ các
nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương như sắn, ngô, khoai, gạo v.v...
          GV tổ chức cho các em chia nhóm để thực hiện nhiệm vụ (mỗi lớp có thể
chia từ 3 – 4 nhóm tùy vào số lượng học sinh) và dành thời gian (khoảng 5p) để cho
các em thực hiện việc chia nhóm và phân công nhiệm vụ trong nhóm.

          HS trong lớp chia nhóm và bầu nhóm trưởng, nhóm phó và phân công nhiệm
vụ cho các thanh viên trong nhóm.
          GV thông báo: sản phẩm thu được cần phải đạt được các tiêu chí về chất
lượng và các tiêu chí khác theo phiếu đánh giá số 1 dưới đây:
Phiếu đánh giá số 1: Đánh giá sản phẩm “rượu etylic”
Tiêu chí

Điểm tối đa

Nguồn nguyên liệu có sẵn ở địa phương

1

Nguyên liệu phải đảm bảo về chất lượng (màu sắc, mùi ...)

2

(có hình ảnh chụp làm tư liệu)
Cách chế biến phải đúng kĩ thuật: đảm bảo tỉ lệ nguyên liệu,
thời gian ủ phù hợp. Đảm bảo về mặt vệ sinh an toàn thực
phẩm  (có hình ảnh chụp)

3

Sản phẩm làm ra phải đủ về số lượng theo yêu cầu, có mùi
thơm đặc trưng, màu sắc đẹp.

3

Giá thành sản phẩm hợp lý

1

Tổng điểm

10 điểm

Bước 4.  GV thống nhất với các em kế hoạch triển khai
Nội dung các hoạt động
Hoạt động 1. Giao nhiệm vụ

Thời lượng
Tiết 1 (thực hiện trên lớp)

Hoạt động 2. Nghiên cứu kiến thức nền và
chuẩn bị phương án thiết kế sản phẩm

HS tự học ở nhà theo nhóm

Hoạt động 3. Báo cáo phương án thiết kế

Thực hiện trên lớp

Hoạt động 4. Chế tạo và thử nghiệm sản phẩm

5 ngày (HS tự làm ở nhà theo
nhóm)

Hoạt động 5. Báo cáo và trưng bày sản phẩm

Tiết 2 (thực hiện trên lớp)

          Trong đó giáo viên nêu rõ nhiệm vụ của mỗi cá nhân và của cả nhóm
thực hiện ở nhà trong hoạt động 2 như sau:
          Cá nhân nghiên cứu kiến thức nền (bài 38, 42 KHTN 9) có liên quan và ghi
vào vở cá nhân của mình về: tính chất vật lý, độ rượu và cách tính độ rượu, tính
chất hóa học của rượu etylic, các hiện tượng và viết các phương trình hóa học xảy

ra. Các cá nhân trong nhóm tự trao đổi thông tin để bổ sung kiến thức cho nhau và
hoàn thiện thêm kiến thức còn thiếu vào vở cá nhân.
          Nhiệm vụ của nhóm: Trong mỗi nhóm chuẩn bị một bài báo cáo kiến thức.
Một bản thiết kế quy trình sản xuất rượu (trình bày trên A3 hoặc ½ tờ A0 hoặc trình
bày trên power point)
          GV khuyến khích HS liên hệ với thực tế để giải thích một vài hiện tượng tự
nhiên như để đoạn mía lâu ngày trong không khí thấy đầu đoạn mía có mùi rượu
đặc trưng.
          Các tiêu chí đánh giá phần báo cáo kiến thức được thực hiện theo phiếu số 2:
 Phiếu đánh giá số 2: Đánh giá bài báo cáo kiến thức
Tiêu chí

Điểm tối đa

 Trình bày được đầy đủ nội dung kiến thức của chủ đề theo
đúng yêu cầu đặt ra.

3

Khả năng thuyết trình trôi chảy, mạch lạc. Xử lý tình huống
linh hoạt

3

Đưa ra được quy trình sản xuất rượu etylic đúng, khoa học

4

Tổng điểm

10 điểm

          GV đưa ra lưu ý: Đối với nhóm trình bày khi trả lời các câu hỏi của thầy và
của các nhóm khác thì nhóm đang trình bày phải dựa vào các kiến thức nền và trả
lời ngắn gọn.
Hoạt động 2.
NGHIÊN CỨU- ĐỀ XUẤT PHƯƠNG ÁN SẢN XUẤT RƯỢU ETYLIC
HS tự học ở nhà theo nhóm
a. Mục đích:
Sau hoạt động này HS có khả năng:
- Liệt kê được các ứng dụng của rượu etylic trong đời sống hàng ngày
- Đề xuất phương án sản xuất rượu
b. Nội dung
HS tự tìm hiểu các nội dung kiến thức theo phân công.
- Ứng dụng của rượu etylic, lợi ích và tác hại của rượu
Trong tiết học trên lớp, HS báo cáo theo nhóm – chia sẻ, GV phản biện.
c. Dự kiến sản phẩm hoạt động của học sinh
- Bài ghi các nội dung kiến thức của từng cá nhân
- Bài báo cáo kiến thức của nhóm
- Bản thiết kế về quy trình sản xuất rượu etylic (của nhóm) trình bày trên giấy A3
d. Cách thức tổ chức hoạt động

          Các thành viên trong nhóm tự nghiên cứu kiến thức có liên quan đến dự án
trong sách KHTN 9 : Bài 38 rượu etylic, Bài 42 cacbohidrat. Ghi chép các kiến thức
mà mình tìm hiểu được vào vở cá nhân
          HS làm việc theo nhóm: các thành viên trong nhóm chia sẻ và trao đổi về
kiến thức với các thành viên khác, bổ sung kiến thức cho mình còn thiếu từ việc
trao đổi, lấy thêm các thông tin từ các bạn trong nhóm. Các thành viên trong nhóm
thống nhất và chuẩn bị một bài báo cáo của nhóm và một bản vẽ về quy trình sản
xuất rượu trên giấy A3 hoặc ½ tờ A0
Hoạt động 3
TRÌNH BÀY VÀ BẢO VỆ PHƯƠNG ÁN THIẾT KẾ
VỀ SẢN XUẤT RƯỢU ETYLIC
a. Mục đích
          HS trình bày được phương án sản xuất rượu etylic (có sơ đồ về quy trình sản
xuất) và sử dụng kiến thức nền để giải thích các phản ứng hóa học xảy ra trong quá
trình sản xuất, viết được các phương trình hóa học xảy ra trong từng giai đoạn.
b. Nội dung
- GV tổ chức cho các nhóm trình bày phương án sản xuất rượu etylic của nhóm
mình (đã chuẩn bị trước)
- GV tổ chức cho HS thảo luận cho từng phương án thiết kế của các nhóm: GV và
HS các nhóm khác đặt các câu hỏi và góp ý cho phương án thiết kế. Nhóm trìn bày
trả lời các câu hỏi, lập luận để bảo vệ quan điểm của nhóm mình hoặc ghi nhận ý
kiến đóng góp của các nhóm khác để hoàn thiện phương án thiết kế của nhóm.
- GV chuẩn hóa các kiến thức có liên quan và yêu cầu HS ghi lại các kiến thức vào
vở và chỉnh sửa phương án thiết kế (nếu cần)
c. Dự kiến sản phẩm của học sinh
          Kết thúc hoạt động này, sản phẩm của các nhóm là quy trình sản xuất (bản
thiết kế) hoàn chỉnh về sản xuất rượu etylic
d. Cách thức tổ chức hoạt động
Bước 1. Lần lượt cho các nhóm trình bày phương án thiết kế của nhóm mình. Các
nhóm còn lại chú ý lắng nghe
Bước 2. GV tổ chức cho các nhóm còn lại nêu câu hỏi, nhận xét về phương án thiết
kế của nhóm bạn, nhóm trình bày sẽ trả lời các câu hỏi và bảo vệ phương án của
nhóm mình, hoặc ghi nhận những ý kiến đóng góp của nhóm bạn để chỉnh sửa
phương án của nhóm mình cho phù hợp
Bước 3. GV nhận xét, tổng kết lại và chuẩn hóa các kiến thức có liên quan, chốt lại
các nội dung quan trọng, chỉnh sửa và điều chỉnh phương án của các nhóm (nếu cần
thiết)
Bước 4. GV giao nhiệm vụ cho các nhóm về nhà triển khai và thực hiện phương án
đã thiết kế của nhóm mình.
Hoạt động 4
CHẾ BIẾN - SẢN XUẤT RƯỢU ETYLIC
5 ngày (HS tự học ở nhà theo nhóm)

a. Mục đích
Các nhóm học sinh được thực hành, chế biến và sản xuất được rượu etylic trên cơ
sở dựa vào phương án mà nhóm đã chỉnh sửa và thống nhất
b. Nội dung
 Các nhóm học sinh thực hiện việc chế biến và sản xuất rượu etylic ở nhà khoảng 5
– 6 ngày trên cơ sở dựa vào phương án mà nhóm đã chỉnh sửa và thống nhất. Có thể
liên hệ với GV nếu cần thiết về quá trình thực hiện.
c. Dự kiến sản phẩm của học sinh
           Kết thúc hoạt động học sinh cần đạt được là tạo ra sản phẩm là rượu etylic
(rượu cái chưa qua nấu) và đáp ứng được các yêu cầu của Phiếu đánh giá số 1
          Bài báo cáo kiến thức của nhóm (nhóm trưởng)
d. Cách thức tổ chức hoạt động
Bước 1. HS tìm kiếm và chuẩn bị các nguyên vật liệu có ở địa phương, phải đảm
bảo về chất lượng sản phẩm, chuẩn bị các đồ dùng cần thiết (chụp ảnh ghi hình để
làm tư liệu)
Bước 2. Thực hiện việc chế biến theo quy trình của nhóm đã thống nhất, đảm bảo
về mặt vệ sinh an toàn thực phẩm, thời gian ủ rượu thích hợp, vị trí đặt sản phẩm
đảm bảo sạch sẽ.
Bước 3. Tính giá thành sản phẩm.
Bước 4. Hoàn thiện sản phẩm của nhóm, chuẩn bị bài báo cáo giới thiệu quảng bá
sản phẩm.
          Trong quá trình chế biến biến sản phẩm GV đôn đốc và giám sát, giúp đỡ các
nhóm (thông qua zalo hoặc facebook)
Hoạt động 5
TRÌNH BÀY - BÁO CÁO SẢN PHẨM VÀ THẢO LUẬN
a. Mục đích
 HS biết cách giới thiệu về sản phẩm đáp ứng được các tiêu chí đánh giá đã đặt ra;
biết cách thuyết trình, giới thiệu về sản phẩm, đưa ra ý kiến nhận xét, phản biện,
giải thích bằng những kiến thức có liên quan trong quá trình học. Có ý thức cải tiến
sản phẩm nhằm nâng cao về chất lượng, quảng bá và phát triển sản phẩm.
b. Nội dung
- Các nhóm trưng bày sản phẩm trước lớp
- Các nhóm lần lượt báo cáo sản phẩm và trả lời, phản biện các câu hỏi và ý kiến từ
các nhóm bạn
- Đề xuất phương án cải tiến nhằm nâng chất lượng sản phẩm
 c. Dự kiến sản phẩm của học sinh
- Một bình rượu cái khoảng 3 – 5 kg từ các nguyên liệu ở địa phương
- Bài thuyết trình giới thiệu về sản phẩm
d. Cách thức tổ chức hoạt động
- GV cho các nhóm trưng bày sản phẩm của nhóm (có ghi tên nhóm). Các sản phẩm
để ở vị trí trung tâm, dễ quan sát.
- GV cho từng nhóm trình bày về sản phẩm của nhóm mình, giá thành sản phẩm.
- GV phụ trách chính cùng với các GV khác trong hội đồng giám khảo nhận xét và
chấm điểm theo các tiêu chí đánh giá như Phiếu đánh giá số 1

- GV phụ trách chính cùng với các GV khác trong hội đồng giám khảo đặt các câu
hỏi để khắc sâu kiến thức bộ môn cho các em học sinh, đồng thời khuyến khích cho
các nhóm khác đặt các câu hỏi cho nhóm trình bày.
- GV tổng kết chung về hoạt động của các nhóm và hướng dẫn các em cập nhật để
lấy kết quả đánh giá từ hội đồng giám khảo
BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ CHO CÁC THÀNH VIÊN CỦA NHÓM
STT
1

Họ Và Tên
 

Vai trò

Nhiệm vụ

Trưởng nhóm

Quản lý nhóm, tổ chức phân
công nhiệm vụ, phụ trách trình
bày ...

Thư kí

Ghi chép, lưu giữ hồ sơ nhóm

Thành viên

Chụp ảnh, ghi hình, quay
video.

Thành viên

Chuẩn bị vật liệu, giấy, bút,
photo giấy tờ

Thành viên

Chuẩn bị tài liệu

 
 
 
2

 
 
 
 

3

 
 
 
 

4

 
 
 
 

5

 
 
 
 

Nhiệm vụ có thể thay đổi tùy tình hình thực tế, điều kiện gia đình mỗi cá nhân.
 

CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ
Phiếu đánh giá số 1: Đánh giá sản phẩm “rượu etylic”
Tiêu chí

Điểm tối
đa

Điểm đạt
được

Nguồn nguyên liệu có sẵn ở địa phương

1

 

Nguyên liệu phải đảm bảo về chất lượng (màu sắc, mùi
...) (có hình ảnh chụp làm tư liệu)

2

 

Cách chế biến phải đúng kĩ thuật: đảm bảo tỉ lệ nguyên
liệu, thời gian ủ phù hợp. Đảm bảo về mặt vệ sinh an
toàn thực phẩm  (có hình ảnh chụp)

3

 

Sản phẩm làm ra phải đủ về số lượng theo yêu cầu, có
mùi thơm đặc trưng, màu sắc đẹp.

3

 

Giá thành sản phẩm hợp lý

1

 

10 điểm

 

Tổng điểm
     Phiếu đánh giá số 2: Đánh giá bài báo cáo kiến thức
Tiêu chí

Điểm tối
đa

Điểm đạt
được

 Trình bày được đầy đủ nội dung kiến thức của chủ đề
theo đúng yêu cầu đặt ra.

3

 

Khả năng thuyết trình trôi chảy, mạch lạc. Xử lý tình
huống linh hoạt

3

 

Đưa ra được quy trình sản xuất rượu etylic đúng, khoa
học

4

 

10 điểm

 

Tổng điểm
GÓP Ý VÀ CHỈNH
SỬA SẢN PHẨM

(được thực hiện trong buổi trình bày sản phẩm)
           - Ghi lại nhận xét và góp ý của các nhóm và của giáo viên về sản phẩm của
nhóm khi báo cáo
           - Đưa ra các điều chỉnh cần thiết để cho sản phẩm hoàn thiện hơn

......................................................................................................................................
......................................................................................................................................